Muzyka
Jak Nowy Orlean zyskał swój jazz, a potem swój jazzowy brunch
Od Congo Square i Buddy’ego Boldena po klarnet obok gumbo: skąd wzięła się muzyka tego miasta i jak spotkała się z ideą brunchu.
Zarezerwuj stolik ↗Szybka odpowiedź
Jazz przybrał swoją słynną formę w Nowym Orleanie między latami 90. XIX wieku a połową lat 10. XX wieku, czerpiąc z korzeni, które Wikipedia wywodzi z Congo Square, orkiestr dętych i muzyków kreolskich, a brunch z zespołem to znacznie późniejsze połączenie. Według Wikipedii sam brunch dotarł do Nowego Orleanu pod koniec lat 90. XIX wieku, natomiast przekazy o jazzowym brunchu wskazują na Commander's Palace na początku lat 70. XX wieku, a źródła różnią się co do dokładnej daty.
Niedziele w Congo Square
Według Wikipedii zniewoleni ludzie w kolonialnym Nowym Orleanie często mieli wolne niedziele pod rządami francuskimi i hiszpańskimi, choć żadne prawo nie gwarantowało prawa do zgromadzeń. Rozporządzenie miejskie z 1817 roku ograniczyło ich zgromadzenia do Congo Square, na terenie dzisiejszego Tremé, gdzie urządzali targi, śpiewali, tańczyli i grali muzykę, zwykle w niedzielne popołudnia. Architekt Benjamin Latrobe odnotował, że w 1819 roku widział tam tańczących od 500 do 600 osób. Wikipedia podaje, że plac ukształtował afroamerykańską muzykę, przede wszystkim jazz, a rytmy słyszane tam po raz pierwszy wciąż pojawiają się na jazzowych pogrzebach, paradach second line i paradach Indian Mardi Gras. Plac leży w obrębie Louis Armstrong Park, tuż za Rampart Street, naprzeciw French Quarter.
Orkiestry dęte, sale taneczne i nowe brzmienie
Hasło Wikipedii o muzyce Nowego Orleanu podaje, że styl przybrał prawdopodobnie swoją słynną formę między latami 90. XIX wieku a połową lat 10. XX wieku, a słowo jazz upowszechniło się dopiero pod koniec lat 10. XX wieku, gdy muzykę tę nazywano wcześniej często ragtime lub hot music. Orkiestry dęte grały marsze żałobne i żywiołowe melodie podczas jazzowych procesji pogrzebowych od lat 90. XIX wieku i maszerowały w paradach second line, a do 1838 roku lokalna gazeta narzekała, że można je spotkać na każdym rogu. Wiele instrumentów kupowano z drugiej ręki, w tym używane instrumenty orkiestr wojskowych. Swój wkład wnieśli także muzycy kreolscy. Jazz i orkiestry dęte wzajemnie na siebie oddziaływały: zespoły jazzowe wychodziły poza marszowy rytm, a orkiestry marszowe improwizowały coraz więcej.
Buddy Bolden
Wikipedia nazywa Charlesa Josepha Buddy’ego Boldena (1877–1931) amerykańskim kornecistą z Nowego Orleanu, którego współcześni i późniejsi badacze uważali za kluczową postać stylu nowoorleańskiego. Jego zespół przeżywał szczyt około 1900–1907 roku, a wielu wczesnych muzyków przypisywało mu narodziny jazzu — swobodniejszego, improwizowanego ragtime’u wzbogaconego o bluesa. Historyk jazzu Ted Gioia nazwał go ojcem jazzu, zastrzegając jednak, że Bolden raczej opanował przepis, niż go wynalazł. Według Wikipedii nie zachowały się żadne znane nagrania. Po chorobie w 1907 roku spędził resztę życia w szpitalu państwowym i zmarł w 1931 roku.
Louis Armstrong
Wikipedia podaje, że Louis Armstrong urodził się w Nowym Orleanie 4 sierpnia 1901 roku, choć data ta jest sporna. Dorastał w biedzie, w grudniu 1912 roku został skierowany do Colored Waif's Home, placówki resocjalizacyjnej dla chłopców, gdzie nauczył się grać na kornecie w jej orkiestrze. W 1922 roku King Oliver zaprosił go do Chicago, aby grał na drugim kornecie w Oliver's Creole Jazz Band. Wikipedia odnotowuje również, że jego ulubionym daniem była czerwona fasola z ryżem oraz że podpisywał listy słowami „Red Beans and Ricely Yours” — drobne ogniwo łączące muzykę z bufetem.
Dźwięk małego zespołu przy stoliku podczas brunchu
To, co większość gości ma nadzieję usłyszeć przy brunchu, to zespół w starym stylu. Wikipedia przedstawia trzy głosy dęte – trąbkę lub kornet, puzon i klarnet – wspierane przez co najmniej dwa z następujących instrumentów: banjo lub gitara, bas lub tuba, fortepian i perkusja, przy czym instrumentaliści z pierwszego planu przeplatają melodię improwizowanymi liniami. Dodaje, że nazwa Dixieland została przypisana wczesnemu jazzowi później, przez zwolenników odrodzenia tego stylu w latach 40. i 50. XX wieku, po tym jak nagrania Original Dixieland Jass Band z 1917 roku rozpropagowały ten dźwięk. Trio w składzie bas, banjo i klarnet, jak na zdjęciu na stronie rezerwacji, zachowuje równowagę melodii i rytmu w składzie, który może przemieszczać się między stolikami.
Gdzie pojawia się brunch
Wikipedia podaje, że słowo „brunch” powstało w Wielkiej Brytanii w 1895 roku i że dotarło do Nowego Orleanu pod koniec lat 90. XIX wieku — Madame Elizabeth Begué przypisuje się pierwsze serwowanie drugiego śniadania w jej restauracji, z posiłkami składającymi się z sześciu do siedmiu dań. Jazzowy brunch to późniejszy wynalazek. Relacje się różnią: jedna wskazuje na wczesne lata 70., gdy Dick Brennan zaprosił trio jazzowe do gry w Commander's Palace dla tłumów przychodzących po kościele, a inna datuje tę tradycję na 1974 rok, gdy zagrał tam trębacz Alvin Alcorn. Żadna z tych relacji nie jest źródłem pierwotnym, dlatego ta strona traktuje tę datę jako nieustaloną, a samo zestawienie jako nowoorleański zwyczaj, a nie odwieczną tradycję.
Najczęściej zadawane pytania
Czy jazz narodził się w Dzielnicy Francuskiej?
Nie w jednym miejscu. Wikipedia opisuje, jak jazz kształtował się w całym mieście między latami 90. XIX wieku a połową drugiej dekady XX wieku, a swój wkład miały w to Congo Square, orkiestry dęte i muzycy kreolscy.
Kto zapoczątkował jazzowy brunch?
Relacje wskazują na Commander's Palace na początku lat 70., choć źródła różnią się co do dokładnej daty.
Jakie instrumenty usłyszę?
Fotografia na stronie rezerwacji przedstawia kontrabas, banjo i klarnet. Skład zespołu w dniu Twojej wizyty może się różnić.
Źródła